samxreT oseTis avtonomiuri
olqis saxalxo deputatTa saolqo, saqalaqo, raionuli, sadabo, sasoflo sabWoebis krebis dadgenileba ssrk prezidentis
1991 wlis 7 ianvris brZanebulebisa da ssrk uzenaesi sabWos 1991 wlis 1 aprilis dadgenilebis Sesrulebis Sesaxeb
yvela donis sabWoebis saxalxo deputatebis kreba aRniSnavs, rom samxreT oseTSi
bolo ori-sami wlis ganmavlobaSi Seiqmna arajansaRi sazogadoebriv-politikuri viTareba.
igi gamwvavda gansakuTrebiT mas Semdeg, rac saqarTvelos
ssr uzenaesma sabWom jer 1989 wlis noemberSi, xolo Semdeg 1990 wlis martsa da
ivnisSi ukanonod da baTilad cno
1921 wlis 25 Tebervlis Semdeg Seqmnili yvela saxelmwifo struqtura. kanonsawinaaRmdegod
iqna cnobili agreTve rsfsr-Tan saqarTvelos 1921 wlis 21 maisis xelSekruleba, 1922 wlis 12 martis xelSekruleba a\k sfsr Seqmnis Sesaxeb da ssr
kavSiris Seqmnis Sesaxeb 1922 wlis 30 dekembris xelSekruleba.
swored amiT saqarTvelos umaRlesma sakanonmdeblo organom gaauqma sabWoTa struqturebi mTels respublikaSi da faqtiurad _ saqarTvelos ssr konstitucia.
gaiTvaliswina ra Seqmnili garemoebani, samxreT oseTis avtonomiuri olqis saxalxo deputatTa sabWos me-14 sesiam 1990 wlis 20 seqtembers miiRo gadawyvetileba samxreT oseTis avtonomiuri olqis samxreT oseTis sabWoTa demokratiul respublikad gardaqmnis Sesaxeb.
amas mohyva
is, rom 1990 wlis 11 dekembers saqarTvelos uzenaesma sabWom miiRo kanoni 1922 wlis aprilSi sruliad saqarTvelos cakis mier Seqmnli samxreT oseTis avtonomiuri olqis gauqmebis Sesaxeb.
saqarTvelos ssr-Si 1990 wlis dekemberSi miRebuli zogierTi sakanonmdeblo aqtis Sesaxeb~ ssrk prezidentis 7 ianvris brZanebulebiT es gadawyvetilebani cnobil iqna ssrk konstituciisa
da kanonebisadmi Seusabamod.
samxreT oseTSi movlenebi tragikulad Setrialda 1991 wlis 5-6 ianvars RamiT q. cxinvalSi
qarTul miliciis formirebebis Seyvanis Semdeg. mdgomareoba SemdgomSic daiZaba imis gamo, rom
arc saqarTvelos respublikam da arc samxreT oseTma
ar Seasrules ssrk prezidentis 1990 wlis 7 ianvris brZanebuleba.
gaWianurda sazogadoebriv-politikuri viTarebis
stabilizacia da sagangebo pirobebSi bevri saarsebod mniSvnelovani sakiTxis gadawyveta samxreT oseTSi kanonieri aRmasrulebeli xelisuflebis
ararsebobis gamo.
saxalxo deputatTa kreba adasturebs, rom sagangebo mdgomareobis pirobebSi, roca cxinvalisa da znauris raionebis didi nawili okupirebulia. xolo saSinelma miwisZvram saxalxo meurneobis asobiT obieqti, olqis aTobiT sofeli, aTasobiT saxli daangria da pirisagan miwisa mTlianad aRgava daba java, roca samxreT
oseTis leningoris raioni mowyvetili aRmoCnda avtonomiuri olqis danarCeni nawilisagan, saWiroa gadaudeblad da mTlianad Sesruldes ssrk prezidentis 1991 wlis 7 ianvris brZanebuleba da ssrk uzenaesi sabWos 1991 wlis 1 aprilis dadgenileba.
zemoaRniSnulidan gamomdinare, SeSfoTebulia ra regionSi movlenebis Semdgomi ganviTarebis gamo, eswrafvis ra osi da
qarTveli xalxebis erovnebaTSorisi dapirispirebis
Sewyvetas, samxreT oseTis saxalxo deputatTa yvela donis sabWoebis kreba adgens:
1. saqarTvelos ssr-Si 1990 wlis dekemberSi miRebuli zogierTi sakanonmdeblo aqtis Sesaxeb~ ssrk prezidentis 1991 wlis 7 ianvris brZanebulebis da samxreT oseTSi mdgomareobis Sesaxeb~ ssrk uzenaesi sabWos 1991 wlis 1 aprilis dadgenilebis Sesasruleblad gauqmdes samxreT oseTis avtonomiuri olqis samxreT oseTis sabWoTa demokratiul respublikad gardaqmnis Sesaxeb~samxreT oseTis avtonomiuri olqis saxalxo deputatTa sabWos me-14 sesiis 1990 wlis 20 seqtembris gadawyvetileba.
2. aRdges samxreT oseTis avtonomiuri olqis saxelmwifo xelisuflebisa da mmarTvelobis im organoebis saqmianoba, romlebic muSaobdnen 1990 wlis seqtembramde.
3. olqis ukiduresad rTuli sazogadoebriv-politikuri
da socialur-ekonomikuri
viTarebisa da q. cxinvalsa da javis raionSi
sagangebo mdgomareobis
reJimis gaTvaliswinebiT,
adgilobriv sabWoebSi
saxalxo deputatTa morigi arCevnebis Catarebamde samxreT oseTis avtonomiur olqSi xelisuflebis umaRles organod CaiTvalos saxalxo deputatTa yvela donis sabWoebis kreba.
4. krebebs Soris periodSi aRmasrulebel da ganmkargulebel organos warmoadgens samxreT oseTis avtonomiuri olqis aRmasrulebeli komiteti.
5. kreba eyrdnoba ssr kavSiris SenarCunebisa da ganaxlebis Sesaxeb 1991 wlis 17 martis referendumis Sedegd gamovlenil samxreT oseTis xalxis neba-survils da aucileblad miaCnia sTxovos ssrk uzenaes
sabWos Suamdgomloba, rom cnos olqi
suverenul respublikaTa
kavSiris Sesaxeb xelSekrulebis damoukidebel
monawiled da rogorc federaciis subieqtma, moaweros xeli xelSekrulebas. xelSekrulebis momzadebaSi
monawileobisa da xelmowerisaTvis Seiqmnas avtonomiuri olqis delegacia Semdegi SemadgenlobiT:
1. z. i. gasievi
_ delegaciis xelmZRvaneli;
2. g. v. koCievi; 3. v. n. xubulovi; 4. g. g. xugaevi;
5. a. g. Cexoevi.
6. eTxovos ssrk uzenaes sabWos daamtkicos es gadawyvetileba.
7. es gadawyvetileba gamoqveyndes olqis masobrivi informaciis
saSualebebSi, ecnobos igi saqarTvelos umaRles sabWos.
krebis Tavmjdomare z. gasievi.
krebis mdivani l. ostaeva.
1991 wlis 4 maisi.
(gazeTi ĞСоветская Осетияğ, # 41, 1991 wlis 16 maisi. sakuTari Targmani)